İnsanlar Nehirlere Neden Hep İlgi Duymuştur? Hindistan ve Ganj

İnsanlar Nehirlere Neden Hep İlgi Duymuştur? Hindistan ve Ganj

Ganj, dünyadaki pek çok nehirden farklıdır. Hindistan’da yalnızca içinden su akan bir coğrafya parçası değil; inancın, ölümün, hayatın, yoksulluğun, kalabalığın ve umudun aynı yerde buluştuğu devasa bir kültürel dünya.

BBC yapımı The Ganges with Sue Perkins tam da bu dünyanın içine giriyor. Belgesel üç bölümden oluşuyor. Psikolojik, melankolik ve insan hallerini görüyoruz. 

Sue Perkins, Ganj’ın Himalayalar’daki doğduğu noktadan Bengal Körfezi’ne uzanan yolculuğunu takip ederken izleyiciyi kartpostallardaki Hindistan’dan oldukça farklı bir ülkeyle karşılaştırıyor. Kutsal şehirler, hacılar, cenaze törenleri, nehir kıyısında yaşayan insanlar, büyük kentler ve giderek ağırlaşan çevre sorunları aynı yolculuğun parçaları hâline geliyor.

Belgeselin en dikkat çekici yönü ise Ganj’ın taşıdığı büyük çelişki.

Milyonlarca insan için kutsal kabul edilen, suyunun arındırıcı olduğuna inanılan bu nehir aynı zamanda ciddi bir kirlilik sorunuyla boğuşuyor. Normal bir insanı zehirleyecek düzeyde kirli bir nehirden bahsediyoruz. İnsanlar burada yıkanıyor, ibadet ediyor, gündelik hayatlarını sürdürüyor ve ölülerini uğurluyor. Kutsallık ile kirlilik, hayat ile ölüm, kadim gelenek ile modern dünya aynı nehirde yan yana akıyor.

Sue Perkins’in anlatımı belgeseli ağır bir kültür incelemesine dönüşmekten kurtarıyor. Merak ediyor, şaşırıyor, insanlarla konuşuyor ve gerektiğinde geri çekilip onların hikâyelerini dinliyor. Zaman zaman kendi içine dönüp ağlamaktan ve yas tutmaktan kendini kurtaramıyor. Böylece karşımıza “egzotik Hindistan” görüntülerinden oluşan bir gezi programından ziyade, insanların inançlarıyla ve hayatın kaçınılmaz gerçekleriyle nasıl yaşadıklarını gösteren daha insani bir anlatı çıkıyor. Aynı zamanda çağdaş bir insanın duygusal dalgalanmalarına şahitlik ediyoruz.

Belki de belgeselin ardından akılda kalan asıl soru şu:

Bir nehir, milyonlarca insan için nasıl aynı anda su, vatan, ibadet, hayat ve ölüm olabilir?

The Ganges with Sue Perkins, bu sorunun peşinden gidiyor. Ganj’ı izlerken aslında Hindistan’ın yalnızca coğrafyasını değil, bir medeniyetin dünyayı anlamlandırma biçimini seyrediyoruz. Bu üç bölümlük belgeseli izlemenizi ısrarlı istiyoruz. İzledikten sonra iyi ki izlemişim denilecek cinsten bir belgesel olduğunu göreceksiniz.