Ölü Toprağa Düşen Tohum: Buğday

Semih Kaplanoğlu, Buğday'ı çekmeyi ilk kez hacda, o mahşerî kalabalığın içinde Kâbe'yi gördüğü anda niyaz ettiğini söylüyor. Bu tek cümle filme hangi bakış açısıyla yaklaşmamız gerektiği konusunda ipuçları veriyor bize. 2017 yapımı Buğday bir bilim kurgu filmidir. Ancak derdi teknolojiyle değil, insanın hakikatle kurduğu bağın kopmasıyladır.

Film, genetiği değiştirilmiş tohumların yol açtığı bir “genetik kaos”la başlar. Manyetik duvarlarla korunan şehirlerde ayrıcalıklı insanlar yaşamaktadır; dışarıdaki “Ölü Topraklar”da ise kıtlık ve salgınla boğuşan “göçmen” insanlar vardır. Tohum genetiği uzmanı Profesör Erol Erin, çözümü aramak üzere yıllar önce sistemin dışına itilmiş bir başka bilim insanının, Cemil'in izine düşer.

Yönetmenin kurguladığı asıl gerilim kıtlıkla bolluk arasında değil, ilim ile irfan, bilgi ile hikmet arasındadır. Yönetmenin açıkça işaret ettiği çıkış noktası Kehf suresindeki Hz. Musa ve Hızır kıssasıdır. Kıssa, bilen bir adamın kendi bilgisinin tükendiği yerde bir rehberin ardına düşmesini; kendisine açıklama yapılıncaya kadar soru sormama şartına razı olmasını; itirazı aceleyi ve “niçin” sorusunu bir süreliğine ertelemeyi öğrenmesini anlatır. Yol burada mesafe değildir tasavvuf dilindeki seyrüsulûktur.

Filmin adı da tesadüf değildir. Tohum, tasavvuf dilinde "ölmeden önce ölmenin" en sade anlatımıdır: Toprağa gömülür, kabuğunu yarar, görünüşte kaybolur; sonra filizlenip başak verir. Bu imge Kur’an’ın kurumuş yer yüzünün yeniden diriltilmesini haşri hatırlatan bir işaret olarak sunmasını da çağrıştırır. Böylece filmin çorak arazileri yalnızca ekolojik bir felaketin sahnesi olmaktan çıkarır; kalbin kuraklığının da bir imgesine dönüşür

Film, dünya prömiyerini 23. Saraybosna Film Festivali'nde yaptı; en büyük uluslararası başarısını ise 30. Tokyo Uluslararası Film Festivali'nde Büyük Ödül’ü kazanarak elde etti.

Yurt içinde ise 24. Uluslararası Adana Altın Koza Film Festivali’nde En İyi Müzikve En İyi Sanat Yönetmeni ödüllerini kazandı.

Bu filmi izlemek için acele etmeyin ama mutlaka izleyin. Tercihen telefonunuz kapalıyken.