İnsan Gerçekten Neyi Arıyor?

​Bizler, ne aradığımızı tam olarak bilmeden yollara düşen garip, huzursuz ve sürgün yolcularız. Ne zaman başladığını hatırlamadığımız, ne zaman biteceğini kestiremediğimiz ezelî bir arayışın tam ortasında buluruz kendimizi. Ne aradığımızı tam olarak bilmeyiz; ama ruhumuzun en gizli kıvrımlarında bir şeylerin eksikliğini, bir şeylerin yerli yerine oturmadığını hissederiz. Bu bilgi eksikliği yalnızca dış dünyaya ya da insanlara yönelik değildir; pek çoğumuz en çok da kendi iç dünyamıza, kendi derinliğimize karşı kapalıyız.

Kimi zaman; bildiğini sanan, kendinden emin adımlarla yürüdüğünü iddia eden insan, varoluşun en temel soruları karşısında birden yapayalnız ve sessiz kalır. Ne aradığını bilmeyen, tesadüfen bulduğunda bile bulduğu şeyin değerini tayin edemez. Sahi, biz gerçekten neyi arıyoruz? Bulduğumuzu sandığımız geçici avuntular, ruhumuzdaki o dipsiz ve sızlayan boşluğu doldurmaya yetiyor mu? Aslında insanın aradığı şey geçici başarılar veya dünyevi hırslar değil; sahte koşturmacaların ötesinde kendi öz benliğini ve Yaratıcı’sını bulacağı sahih bir anlamdır. İşte bu anlam, ancak yönümüzü hakikate döndürdüğümüzde belirmeye başlar.

​ Kalbimize ve zihnimize rehberlik edecek net bir haritamız olmadığında, modern çağın sunduğu anlık hazlar, geçici unvanlar ve tüketim nesneleri bizi kolayca etkisi altına alabilir. Çoğu zaman o derin içsel boşluğu bu parlak ama geçici avuntularla doldurabileceğimizi sanırız. Bedenen her yere yetişmeye çalışan, her şeyi kontrol edebileceğini varsayan insan; zamanla zihinsel ve ruhsal bir yorgunluğun eşiğine gelir. Günümüzde sıkça tanık olduğumuz o dinmeyen içsel kaygılar ve yaygın huzursuzluk hissi; mutlak bir kural olmamakla birlikte, çoğu zaman bu pusulasızlığın ve varoluşsal yön kaybının ruhumuzdaki derin yansımaları olarak okunabilir.

​Oysa maddi tatminlerle manevi bir yarayı sarmaya çalışmak, turşunun bittiği o keskin kokulu kavanozu yıkamadan içine bal koymaya benzer. Ne baldan bir tat alabiliriz ne de o keskin kokudan kurtulabiliriz. Kalpteki kini, hırsı, gürültüyü temizlemeden, geçmişin ağır yüklerini geride bırakmadan aranan o huzur bulunabilir mi? İçimizi yıkamadan dışarıda aradığımız her şey, gözümüzü boyayan geçici bir avuntudan ibaret kalır. Kendisine yatırım yapmak yerine başkalarıyla yarışan, kendini onlarla kıyaslayan ve kavga eden birey, aslında en çok kendi ruhunu ihmal eder.

​​İşte bu dipsiz ve belirsiz savrulmanın içinde yok olmamak için tutunacak sağlam bir pusulaya ihtiyaç duyarız. Tam bu noktada hayatımıza “amaç” kavramı girer. Amaç bir istikamettir; bizi sürekli yolda tutan, adımlarımıza yön veren ve o yola anlam katan canlı bir ruhtur. Peki, bir istikamet olan bu amacı sıradan bir hevesten ayırıp ona canlı bir ruh üfleyen şey nedir? Hayatta yaptığımız bir işi gerçekten değerli ve kalıcı kılan şey, o işi istemek ve kendimize dert edinmektir.

Fakat günümüz dünyasında bu bilinci korumak hiç de kolay değildir. Çünkü insan çağın ürettiği sahte telaşların ve koşuşturmaların içinde çoğu zaman sürükleniyor. Her işimizi kolaylaştıran teknolojilere sahibiz ama yine hiçbir şeye yetişemiyoruz. Zamandan tasarruf ettiren araçların ortasında, sürekli zamansızlıktan dert yanıyoruz.

Zamansızlık ve koşturmaca hissi, insanın içsel derinliğini ve anlama ulaşma imkânını geciktiren engellerden biridir. Sürekli bir yerlere yetişme telaşı, gerçekten bir yere yetişmemiz gerektiği için değil; sırf hayatı kaçırıyormuşuz yanılsamasından doğar. Sürekli bir şeyleri kontrol etme çabası insanı tüketir. Bazen durmak, sıkılmaktan korkmamak gerekir. Zira anlam, hızın ve gürültünün bittiği yerde belirmeye başlar. İşte insan ancak o durma anında zihnindeki gürültüyü susturup pusulasını eline alabilir. ​​​

İstikametimizi belirleyip bir amaç edindiğimizde, yürüdüğümüz yolu aydınlatan yegâne şey aslında anlamdır. Anlam, hayat denen o bazen soğuk ve karanlık koridora kapı altından sızan incecik bir gün ışığı gibidir. Gözü alıp kör etmez ama adımlarımızı nereye atacağımızı gösterir, bize yolumuzu buldurur. Çünkü anlam “yaşatır”. Eğer sürdürdüğümüz yaşamda bir anlam varsa, çabamız sanata da üretime de dönüşür. İnsanlar anlamı olan şeyleri sever, sahiplenir; tıpkı tekrar tekrar izlenen o efsane filmler, defalarca okunan o derin kitaplar gibi… Çünkü insan, anlamın var olduğu yerde kendinden bir parça bulur.

​Peki, bu anlamı nerede bulacağız? Kaybettiğimiz bir eşyayı geçtiğimiz yollara tek tek dönüp bakarak aradığımız gibi, anlamı da kendi içimize ve geride bıraktığımız izlere dönerek bulabiliriz. Kendimizi en son nerede kaybettiğimizi, hangi virajda savrulduğumuzu fark etmeden nereye gideceğimizi nasıl bilebiliriz? İşte tam bu noktada derin bir iç muhasebe, insanı nefsinden sıyırıp öz benliğine yaklaştırır.

​Bu yaklaşımla birlikte gerçek bir dönüşüm başlar. Ancak bu dönüşüm tek taraflı değildir; “içsel isyan” ile “kabullenme” aynı madalyonun iki yüzüdür. Dönüşüm önce bir isyanla tetiklenir. Bu isyan; toplumun dayattığı sahte kimliklere, ödünç alınmış fikirlere, hırs ve güç gösterilerine, zihnimizdeki prangalarına yönelen keskin bir itirazdır. İnsan bu isyanla üzerindeki kabuğu kırar.

​İşte bu isyanın ulaştığı olgunluk noktası ise kabullenmedir. Kendi sınırlarımızı, bedenimizin bile mutlak sahibi olmadığımızı, hata yapabilirliğimizi ve hayatın geçiciliğini idrak ettiğimiz an kabulleniş başlar. Kabullenmek; bir yenilgi, bir pasiflik değildir. Aksine, değiştirilemeyecek hakikatle kavga etmeyi bırakıp enerjimizi kendi özümüze yöneltmektir. İsyan sahteliği, ahlaksızlığı, kötülüğü reddeder; kabulleniş ise hakikati kucaklar.

​Bu olgunluk zemininde, kendi hayatını yönetemeyip başkalarının yaşamına müdahale edenlerin sığlığına gülüp geçmeyi, güç ve etiketle var olanların o güç gittiğinde nasıl çıplak kaldıklarını görmeyi öğreniriz. Gerçekten bilenlerin neden az konuştuğuna, alçakgönüllülüğün ve sadeliğin nasıl muazzam bir erdem olduğuna şahit oluruz. Böylece varoluşun o yalın aynasına baktığımızda, ​peşinden koştuğumuz pek çok şeyin ne kadar hayalî olduğunu fark ederiz. Bu hakikatle yüzleştiğimizde anlarız ki hayat aslında sandığımız kadar karmaşık değildir onu hırslarımızla ve doyumsuzluğumuzla karmaşıklaştıran bizleriz.​

Hayatı fazla ciddiye alıp bu yükün altında ezilmemize gerek yok ama eylemlerimizi, adımlarımızı ciddiye almalıyız. Çünkü her eylem bir sonuç doğurur.

​İnsan, çağın gürültüsünü susturup hayatı sahte hırslarla karmaşıklaştırmaktan vazgeçtiğinde, ruhuna yön veren o hakiki istikameti bulur. Bizi yolda tutan bu bilinç sayesinde arayışımız amaca, amacımız anlama, anlamımız ise nihayet hakikate dönüşür. İçimizdeki sahte telaşlara ve yanılsamalara isyan edip bu hakikati kabullendiğimiz an, yüzümüzü geçici dünya hırslarından mutlak varoluşa döndürürüz. İşte o zaman dipsiz savrulmalardan kurtuluruz; hem kendi öz benliğimizle hem de bizi var eden Yaratıcı’mızla yeniden kucaklaşırız.