Naz Yapabilme Lüksü: Amae

Günümüz dünyasında sürekli güçlü durmak, kendi kendimize yetmek zorundaymışız gibi hissettiren büyük bir baskı altındayız. Yardıma ihtiyacımız olduğunu itiraf etmek, birine sırtımızı yaslama ihtiyacı hissetmek çoğu zaman bir zayıflık gibi algılanıyor. Peki ya bir başkasının şefkatine sığınmak, tam anlamıyla "naz yapabilmek" ilişkilerin zayıflığı değil de önemli bir ihtiyaçsa?

Japon psikolojisinde bu hissin tam bir karşılığı var: Amae.

Türkçeye doğrudan çevrilmesi güç olan bu kavram, bir başkasının sevgisine, hoşgörüsüne veya yardımseverliğine güvenle sığınma ve onun tarafından kayırılmayı, şımartılmayı bekleme arzusunu ifade eder. Kavram, Japon psikanalist Takeo Doi tarafından 1971 yılında yayımlanan Bağımlılığın Anatomisi (Amae no Kōzō) adlı kitapla psikoloji literatürüne kazandırılmıştır.

Kökenini bebeğin annesiyle kurduğu koşulsuz sevgi ve güven ilişkisinden alan amae, yetişkinlikte de ortadan kaybolmaz. Böylesine güçlü ve güven veren bir ihtiyaçtan kim vazgeçmek ister ki? İçinde hem güven hem yakınlık hem de "beni olduğum gibi kabul edeceğine inanıyorum" duygusu vardır. Ne muhteşem bir his, değil mi? Düşününce bile insanın içi sıcacık oluyor.

1. Küçük bir çocuğun yorulduğunda annesinin kucağına alınmak istemesi;
2. Eşlerden birinin "Bugün çok yoruldum, benimle biraz ilgilenir misin?" diyebilmesi;
3. Yakın bir arkadaşın yanında güçlü görünmeye çalışmadan kırılgan olabilmesi.

Bunların hepsi amaeye örnek olabilir.

Modern psikoloji söyleminde çoğunlukla bireyselleşme, kendi kendine yetebilme ve sınır koyma merkeze alınır. Amae ise bağ kurmanın ve bir başkasına güvenle yaslanabilmenin iyileştirici gücünü hatırlatır. Bir insana nazınız geçebiliyorsa, onun hoşgörüsüne sığınarak çocuksu bir kırılganlık sergileyebiliyorsanız, aranızda kelimelerin ötesine geçen görünmez bir güven köprüsü kurulmuş demektir. Çünkü birine naz yapabilmek, "biliyorum ki ben ne olursam olayım sen beni kabul edeceksin" demenin en harika yollarından biridir. Belki de kendimize ve sevdiklerimize verebileceğimiz en büyük izin budur: Sürekli güçlü görünmek zorunda olmadığımız, güvenle sığınabileceğimiz ve o tatlı "amae" duygusunu birbirimize çok görmediğimiz bağlar kurmak.

Şimdi sadece bir anlığına gözlerinizi kapatın...

Hayatınızda bu duygu tanıdık mı? Ne kadar özlem duyuyorsunuz bu duyguya?

Hayatınızda "amae" duygusunu en derin haliyle hissettiğiniz, yanında koşulsuz kabul gördüğünüz o insanı düşünün. Size bu güven alanını açtığı ve varlığıyla yükünüzü hafiflettiği için ona içtenlikle teşekkür edin. İster ona bunu fark ettirecek küçük bir cümleyle, ister sıkıca sarılarak... Belki de gerçek hayatta da bir mesajla ya da telefon aramasıyla onu onure etmek istersiniz.

Çünkü birinin yanında "naz yapabilecek ve kendimiz olabilecek" kadar güvende hissetmek, bu hayattaki belki de en büyük lükstür.

Eğer hayatınızda "amae"yi bu saflıkta yaşayabildiğiniz, size böylesine koşulsuz güven alanı sunan biri henüz yoksa, o zaman şunları yapabilirsiniz:

1. Bu duyguya ihtiyaç duyduğunuzu fark etmek ve bunun özlemini çekmek, aslında insan olmanın en doğal parçalarından biridir. Herkesin zaman zaman korunmaya, naz yapmaya ve sığınmaya ihtiyacı vardır. İlk adım, bu ihtiyacınızı fark etmek ve sesli dile getirmektir.
2. Bu düzeyde güven ve kabul içeren bir bağ, zamanla, emekle ve karşılıklı fedakârlıklarla gelişir; doğru insanlarla ve uygun koşullarda giderek derinleşir.
3. Bazen bu duyguyu doğrudan bir kişiden almasak da, bir evcil hayvanla, doğayla, bir hobimizle benzer bir rahatlama bulabiliriz.
4. Belki de bu özlemi, kendimize daha nazik, daha kabul edici ve daha şefkatli davranarak bir ölçüde hafifletebiliriz. Kendi iç sesimizi yumuşatmak ve kendi ihtiyaçlarımızı önceliklendirmek de bir tür "amae"dir.

"Maskesiz durabildiğimiz, koşulsuz kabul gördüğümüz ve nazımızın geçtiği 'amae' dolu bir hayat dileğiyle..."